![](https://storage-wp.thaipost.net/2022/07/ไชยันต์.jpg)
ตอนที่แล้ว ได้กล่าวถึงข้อความบางตอนในเค้าโครงเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมที่กล่าวพาดพิงถึงกลุ่มคนในสังคมไทยว่าเป็น “พวกหนักโลก” โดยหลวงประดิษฐ์ฯได้วงเล็บภาษาอังกฤษ (อันที่จริงคือ ภาษาฝรั่งเศส) ไว้ว่า “social parasites” และผู้เขียนได้ย้อนความเป็นมาของคำว่า parasite ว่ามาจากภาษากรีกโบราณ parasitos ซึ่งยังไม่ได้มีความหมายดังที่ใช้ในวงการวิทยาศาสตร์การแพทย์ในปัจจุบัน แต่หมายถึง พวกที่อาศัยกินของคนอื่นหรือหากินจากการเอาเปรียบผู้อื่น โดยความตรงตัวของคำๆนี้คือ para แปลว่า “อยู่ข้างๆ” ส่วนคำว่า sitos แปลว่า “ข้าวสาลีหรืออาหาร” ดังนั้น คำว่า parasitos ในภาษากรีกโบราณจึงหมายถึง “คนที่กินอาหารบนโต๊ะของคนอื่น”
parasios ถือเป็นหนึ่งวาทกรรมทางการเมืองในสังคมเอเธนส์ โดยส่วนใหญ่ คนที่มักถูกเรียกว่าเป็น parasitos คือ พวกคนจนที่ไม่สามารถแม้กระทั่งจะหาอาหารยังชีพได้ด้วยตัวเอง จากความจำเป็นในชีวิต ทำให้คนเหล่านี้จะเที่ยวไปโผล่ตัวตามบ้านหรือตามงานที่มีการเลี้ยงอาหารโดยไม่ได้รับเชิญ หรือบางคนอาจได้รับการเชิญหรือเรียกให้มาร่วมงาน แต่ก็ต้องมาสร้างความบันเทิงให้กับเจ้าบ้านหรือผู้จัดงาน ความบันเทิงในที่นี้ได้แก่ มารับใช้ในงานแย่ๆ หรือมาให้ล้อเลียนสับโขกเป็นตัวตลก เป็นต้น [1]
ในแง่นี้ จะเห็นได้ว่า ความหมายของคำว่า parasitos ในบริบทกรีกโบราณของสังคมเอเธนส์ถูกสร้างขึ้นจากมุมมองของพวกกลุ่มอภิชนชนชั้นสูง เอาไว้เรียกคนจนชนชั้นล่างที่ต้องเที่ยวเร่ขออาหารกินตามบ้านคนมีฐานะ ขณะเดียวกัน คำดังกล่าวนี้ยังมีความหมายอีกแง่หนึ่ง ที่ไม่ได้หมายถึงสถานะทางเศรษฐกิจสังคมของคนเท่ากับลักษณะนิสัยใจคอของคนๆนั้นมากกว่า นั่นคือ ไม่ได้เกี่ยวกับความยากจนอดอยากหิวโหย ต้องการอาหารปะทังชีวิต แต่หมายถึงคนที่เห็นแก่กิน เห็นแก่ดื่ม ที่กินดื่มเท่าไรก็ไม่รู้จักพอ รวมทั้งเรื่องทางเพศที่เสพย์เท่าไรก็ไม่รู้จักพอด้วย แต่เป็นคนประเภทที่จะยอมทำทุกอย่างเพื่อให้ได้สิ่งที่เขาต้องการมาเสพย์อย่างไม่กลัวอายและไม่กลัวเสียศักดิ์ศรี ในขณะที่คนยากจนยอมที่จะเป็นคนไร้ยางอายและไม่มีศักดิ์ศรีเพื่อต้องการอาหารมาเพียงเพื่อปะทังชีวิต และคนพวกนี้มีชีวิตอยู่เพื่อเสพย์ เพื่อตอบสนองความใคร่อยากโดยยอมทำอะไรก็ได้เพื่อตอบสนองตัณหาของตน ยกเว้นการทำงาน เพราะคนแบบนี้จะเป็นคนเกียจคร้าน [2]
ต่างจากคนจนที่ไม่มีงาน ไม่มีจะกิน จึงยอมทำอะไรทุกอย่างเพื่อให้มีกิน แต่คนอีกพวกหนึ่งเป็นคนที่ย้อนแย้ง นั่นคือ อยากมาก ยอมทำอะไรก็ได้ ยกเว้นทำงาน เพราะชอบกินฟรีเสพย์แบบฟรี
แต่กระนั้น คนที่เป็น parasitos แนวนี้ กลับคิดว่าการที่ตัวเองเป็น parasitos นั้น ถือาว่าตัวเองทำงาน ! และเป็นงานที่ต้องมีทักษะฝีมือด้วย มิฉะนั้นจะไม่สามารถอยู่ได้ อยู่เป็น กินฟรีได้ [3]
และที่น่าสังเกตคือ คนพวกนี้ยอมทำตัวอยู่ใต้คนอื่นเพื่อหวังจะได้อะไรมา โดยตัวเองไม่ยอมลงแรงทำงานเหมือนคนปกติทั่วไป คนเหล่านี้จึงดูเหมือนทาสในสายตาของคนในสังคมกรีกโบราณที่มีทาส เพราะทาสคือคนที่อยู่ใต้คนอื่น ไม่มีอิสรภาพ แต่พวก parasitos นี้ไม่ใช่ทาส แต่เป็นพลเมืองที่ทำตัวเยี่ยงทาส [4]
จะเห็นได้ว่า กำเนิดของคำว่า parasite มีนัยยะสองความหมาย อย่างแรก หมายถึง คนยากจนที่ไม่มีอะไรจะกิน จึงเที่ยวตระเวนไปตามที่ต่างๆเพื่อหวังจะได้อาหารมาปะทังชีวิต ความจำเป็นในชีวิตทำให้เขาละความอายและศักดิ์ศรีอย่างที่สอง หมายถึงคนที่เต็มไปด้วยความอยากความใคร่ ซึ่งอาจจะจนหรือไม่จนก็ได้ มีหรือไม่มีงานทำก็ได้ แต่แม้นว่ามี ก็ไม่ชอบทำ แต่ยอมทำอะไรอื่นๆเพื่อสนองความอยากที่ไม่เคยพอของตน คนพวกนี้มักจะยอมอยู่ใต้คนอื่น หรือยอมมีนายเพื่อให้นายอุปถัมภ์เลี้ยงดู
ต่อมาในต้นศตวรรษที่ยี่สิบ เมื่อนักชีววิทยาชาวฝรั่งเศส มูริส คูรี (Maurice Caullery) ค้นพบ “ อาศัยผู้อื่นหรือเซลล์ชนิดอื่นเป็นที่พักอาศัยและแหล่งอาหาร และบางครั้งทำร้ายสิ่งมีชีวิตที่ใช้ประโยชน์นั้นหรือเซลล์ภายในจนเจ็บป่วยหรือถึงกับเสียชีวิต เช่น การอาศัยอยู่สิ่งมีชีวิตชั้นต่ำในร่างกายมนุษย์ ตัวอย่าง พยาธิ” เขาก็นำคำว่า parasite มาตั้งชื่อสิ่งมีชีวิตชนิดนี้ และที่น่าสนใจคือ มีการตีพิมพ์หนังสือข้อค้นพบของเขาในปี ค.ศ. 1922 ซึ่งเป็นช่วงที่หลวงประดิษฐ์ฯไปศึกษาต่อ ณ ประเทศฝรั่งเศส (ระหว่าง ค.ศ. 1920-1927)
อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้าที่มูริส คูรี จะค้นพบสิ่งมีชีวิตที่เขาตั้งชื่อว่า parasite ในต้นศตวรรษที่ยี่สิบ กระแสการใช้คำว่า parasite ก่อนหน้านั้น โดยเฉพาะการใช้คำว่า social parasite เริ่มมีขึ้นตั้งแต่ในช่วงปฏิวัติฝรั่งเศส แต่นับว่ายังน้อยมาก แต่กระแสการใช้คำนี้เริ่มไต่ขึ้นในปี ค.ศ. 1864 จะโผล่พรวดขึ้นสูงสุดในช่วง ค.ศ. 1872 และมาขึ้นสูงอีกทีในปี ค.ศ. 1912 (ดูภาพกราฟที่ 1)
ภาพกราฟที่ 1 กระแส social parasite
ส่วนกระแสคำว่า parasite เริ่มไต่ขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1848 และทะยานขึ้นเรื่อยๆจนสูงสุดปี ค.ศ. 1911 (ดูภาพกราฟที่ 2)
ภาพกราฟที่ 2 กระแส parasite
ก่อนที่กระแสคำ social parasite และ parasite จะขึ้นสูงในปี ค.ศ. 1872 และ ค.ศ. 1911-1912 มีนักคิดสองคนที่มีข้อเขียนในราวระหว่าง ค.ศ. 1842-1895 และในข้อเขียนของนักคิดทั้งสอง จะมีการใช้คำว่า parasite หรือที่เกี่ยวข้องกับ parasite เป็นจำนวนมาก โดดเด่นกว่าข้อเขียนของนักคิดอื่นๆ ถ้าไม่นับข้อเขียนในทางวิทยาศาสตร์การแพทย์
นักคิดทั้งสองนี้คือใคร ? และความคิดของพวกเขามีความเกี่ยวข้องกับสาระสำคัญในเค้าโครงเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์ฯหรือไม่ ? โปรดติดตามตอนต่อไป
_________________________________________
[1] Sean Corner, “The Politics of the Parasite (Part One),” Phoenix , Vol. 67, No. 1/2 (Spring-Summer/printemps-été 2013), pp. 51-52.
[2] Sean Corner, “The Politics of the Parasite (Part One),” Phoenix , Vol. 67, No. 1/2 (Spring-Summer/printemps-été 2013), p. 52.
[3] Sean Corner, “The Politics of the Parasite (Part One),” Phoenix , Vol. 67, No. 1/2 (Spring-Summer/printemps-été 2013), p. 52.
[4] Sean Corner, “The Politics of the Parasite (Part One),” Phoenix , Vol. 67, No. 1/2 (Spring-Summer/printemps-été 2013), p. 45; Sean Corner, “The Politics of the Parasite (Part Two),” Phoenix, Vol. 67, No. 3/4 (Fall-Winter/automne-hiver 2013), p. 224n77.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
ไทยในสายตาต่างชาติ (ตอนที่ 37: พระราชกฤษฎีกา 1 เมษายน 2476 คือ การทำรัฐประหารเงียบหรือ ?)
ผู้เขียนขอหยิบยกรายงานจากสถานทูตอื่นๆที่มีต่อเหตุการณ์การเปลี่ยนแปลงการปกครองต่อจากตอนที่แล้ว โดยผู้เขียนได้คัดลอกมาจากหนังสือ
ความเป็นมาของรัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 (ตอนที่ 25)
รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490
ความเป็นมาของรัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 (ตอนที่ 24)
รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490
ไทยในสายตาต่างชาติ (ตอนที่ 36: พระราชกฤษฎีกา 1 เมษายน 2476 คือ การทำรัฐประหารเงียบหรือ ?)
ผู้เขียนขอหยิบยกรายงานจากสถานทูตอื่นๆที่มีต่อเหตุการณ์การเปลี่ยนแปลงการปกครองต่อจากตอนที่แล้ว โดยผู้เขียนได้คัดลอกมาจากหนังสือ
ความเป็นมาของรัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 (ตอนที่ 23)
รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490
'ไชยันต์' วิพากษ์ รัฐบาลตะวันตกแทรกแซงรัฐไทย เสี่ยงสงครามกลางเมือง
ศ.ดร.ไชยันต์ ไชยพร อาจารย์ภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Chaiy